Bitten en de vooroordelen (en wat er wél toe doet)
Er bestaan een hoop fabels over bitten. Mensen hebben snel een mening: dubbel gebroken is “zacht”, een stang is “hard” en een enkel gebroken zou een “notenkraker” zijn. Maar in de praktijk is het veel minder zwart-wit: welk bit prettig is voor een paard hangt sterk af van de pasvorm, de dikte, de breedte en vooral van hoe de ruiter het gebruikt.
Mijn ervaring is dat de meeste mensen een dubbel gebroken bit als meest vriendelijk ervaren, een stang ( ongebroken bit) als onvriendelijk en een enkel gebroken bit wordt nog weleens met een notenkraker vergeleken. Is dit terecht?
Sowieso heeft niet ieder type bit dezelfde werking en valt of staat alles met de juiste dikte van het bit en de juiste bitmaat qua breedte. Sommige paarden hebben dikke tongen en een laag gehemelte en weinig ruimte in de mond, terwijl anderen veel ruimte en een kleine tong hebben.
Enkel gebroken — het “notenkraker”-verhaal
Een enkel gebroken bit kan nog weleens de naam hebben paardonvriendelijk te zijn en een notenkrakers effect te hebben. Het notenkraker effect treedt alleen op bij te dikke en te grote bitten die niet passend zijn bij het paard. Diverse merken zijn zo ontworpen dat het notenkraker effect niet kan ontstaan bij een correct aangemeten bit. Veelal geeft een enkel gebroken bit tongontlasting doordat het scharnierpunt in het midden zit. Hierdoor is er meer ruimte voor de tong en is meer druk op de lagen. Vaak wordt een enkel gebroken bit ingezet bij paarden die de neiging hebben achter de loodlijn te lopen, op een enkel gebroken bit kunnen ze wat meer “ leunen”. Ook voor paarden met een gevoelige tong is een enkel gebroken bit vaak erg prettig.
Dubbel gebroken — “vriendelijker” maar niet automatisch beter
Een dubbel gebroken bit ligt doorgaans losser in de mond en volgt meer de vorm van de tong. De druk wordt vaak gelijkmatiger over de tong en de mondhoeken verdeeld. Daarom vinden veel paarden een dubbel gebroken bit prettig: ze kunnen er mee “spelen”, en het helpt bij paarden die het bit vastpakken of een onrustige aanleuning hebben. Binnen dubbel gebroken bitten bestaan veel varianten van het middenstuk. Sommige tussenstukjes geven juist meer contact met het gehemelte of richten de druk anders .
Een ongebroken bit, ook wel een stang genoemd wordt vaak als onvriendelijk beschouwd. Echter is dit niet terecht en kan het juist voor sommige paarden heel fijn zijn. Een ongebroken bit verdeelt de druk gelijkmatig over de mond en kan daarmee het paard aanmoedigen om naar het bit toe te komen. Echter, zoals met alles, valt of staat de werking van een bit in combinatie met de ruiterhand, de zijstukken en het materiaal.
Kortom: er is geen “one size fits all” als het om bitten gaat. De mythes over enkel, dubbel of stang hebben vaak wortels in ervaringen met verkeerde pasvorm of ruiters met harde handen. Met goede pasvorm, aandacht voor de mond van het paard en bewust rijgedrag kun je veel problemen voorkomen. Probeer, observeer en stel bij — en laat je keuzes niet alleen baseren op meningen, maar op wat jouw paard écht prettig vindt.